Παρατηρήσεις & Σχόλια για την Αφρικανική Σκόνη

Το τελευταίο διάστημα, η Αφρικανική Σκόνη καταλαμβάνει μεγάλο μερίδιο δημοσιότητας. Οι μετεωρολόγοι διευκρινίζουν ότι «όσο έχουμε νοτιάδες, θα έχουμε μεταφορά αφρικανικής σκόνης» και μάλιστα το φαινόμενο θα εξακολουθήσει για μερικές εβδομάδες ακόμη, παρ’ όλο που ενδιάμεσα μπορεί να σημειώνονται ασθενείς βροχοπτώσεις 

ή μεταβολές στην κατεύθυνση των ανέμων.

     Βέβαια, η σημερινή (26 Μαρτίου 2018) εικόνα στην πρωτεύουσα μπορεί να μην δείχνει επιβάρυνση της ατμόσφαιρας ανάλογη με εκείνη που παρατηρείται στην Κρήτη ή τη νησιωτική Ελλάδα, αλλά παραμένει «θολή, μουντή και υποκίτρινη». Και έτσι, συνεχίζει να δίνει το έναυσμα σε δεκάδες προσεγγίσεις ή αναλύσεις, που πολλαπλασιάζονται τόσο στο διαδίκτυο, όσο και στον Τύπο ανεξάρτητα από το βαθμό της (όποιας) αξιοπιστίας τους.

Μαρούσι, 26 Μαρτίου 2018

Μαθαίνουμε, λοιπόν, ότι στη Σαχάρα και τις Υποσαχάριες Περιοχές της Αφρικής παρατηρείται σημαντική αύξηση με ιδιαίτερα ταχείς ρυθμούς της επέκτασης των έρημων  περιοχών σε βάρος των καλλιεργήσιμων εκτάσεων, αυξάνοντας τις ποσότητες της σκόνης που μπορούν να μεταφερθούν στην ατμόσφαιρα. Η ερημοποίηση αποτελεί μία από τις πιο δραματικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και σχετίζεται άμεσα με τα ολοένα και συχνότερα επεισόδια εμφάνισης σκόνης στον ουρανό των χωρών της Μεσογείου.

Σύμφωνα με μετρήσεις που έγιναν κατά τη διάρκεια της τελευταίας πενταετίας  στην Αθήνα και τη Χαλκιδική, η σκόνη που ταξιδεύει από την Αφρική μεταφέρει στη χώρα μας μια σειρά από επικίνδυνα βαρέα μέταλλα και τοξικές ουσίες, όπως είναι ο μόλυβδος, ο ψευδάργυρος, το χρώμιο, το μαγγάνιο, ο χαλκός, το αρσενικό, ο σίδηρος και το νικέλιο, και μάλιστα σε σημαντικά υψηλές συγκεντρώσεις. Οι αιτίες για την αυξημένη περιεκτικότητα σε βαρέα μέταλλα της φυσικής σκόνης που προέρχεται από τη Σαχάρα είναι πολλαπλές και συνδέονται με την αύξηση της ρυπογόνου δραστηριότητας στις χώρες της Βόρειας Αφρικής: εκρηκτική αύξηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από την κυκλοφορία οχημάτων, ανεξέλεγκτες χωματερές καύσης απορριμμάτων, εκτεταμένη πολεμική δραστηριότητα σε αρκετές περιοχές με βομβαρδισμούς κ.ά.

     Οι δυνητικά τοξικές ουσίες ενσωματώνονται στα σωματίδια της αφρικανικής σκόνης και είναι χαρακτηριστικό ότι όσο μικρότερα είναι τα σωματίδια αυτά, τόσο ευνοείται η διείσδυση ρυπογόνων ουσιών στο εσωτερικό τους. Αρκετό ποσοστό από τα βαρύτερα και μεγαλύτερα σωματίδια της σκόνης καθιζάνουν στη διάρκεια της διαδρομής τους βορειότερα από τη Σαχάρα, με αποτέλεσμα τα σωματίδια της αφρικανικής σκόνης που φτάνουν στην Ελλάδα είναι τελικά τα μικρότερα και τα ελαφρύτερα.

Τις τελευταίες εβδομάδες που το φαινόμενο της σκόνης εντάθηκε με τη βοήθεια και των μετεωρολογικών συνθηκών, υπήρξαν διαβεβαιώσεις που παρείχαν οι ειδικοί ότι «η σκόνη αυτή δεν είναι πολύ κοντά στο έδαφος και έχει πολλά σωματίδια που είναι μεγάλα, αλλά λιγότερο επικίνδυνα». Μαθαίνουμε ακόμη πως «σύμφωνα με τις ειδικές μετρήσεις από την παρακολούθηση και καταγραφή των αιωρούμενων σωματιδίων, οι τιμές τους είναι μεν αυξημένες, αλλά εντός των ορίων που έχουν θεσπιστεί». Συνεπώς, «υπάρχει μία επιβάρυνση, αλλά η βασική ποσότητα των σωματιδίων είναι ψηλά στην ατμόσφαιρα και στο έδαφος φθάνει μόνο ένα ποσοστό τους». Σε τελική ανάλυση, η αφρικανική σκόνη στη χώρα μας «είναι περισσότερο ένα οπτικό φαινόμενο, με την έννοια ότι δημιουργεί μία σκιά, παρά κάτι το οποίο φθάνει στο επίπεδο που ζούμε εμείς».

  Από την άλλη πλευρά, το ίδιο διάστημα γίναμε μάρτυρες πολλαπλών αναφορών για αύξηση του αριθμού των ασθενών που επισκέπτονται ιατρεία και Νοσοκομεία, και έχει καταγραφεί ότι «σε ημέρες με έντονες συγκεντρώσεις σκόνης αυξάνονται οι εισαγωγές στα νοσοκομεία με ασθενείς που αντιμετωπίζουν αναπνευστικά και καρδιολογικά προβλήματα». Μόλις σήμερα ειπώθηκε από ακαδημαϊκά χείλη πως «είναι μάλλον περιορισμένες οι επιπτώσεις στην υγεία από την αφρικανική σκόνη που έχει σκεπάσει τον αττικό ουρανό, καθώς το νέφος αυτό δεν έχει την τοξικότητα που έχει το νέφος της πόλης και το οποίο είναι βλαπτικό». Έτσι, «οι άνθρωποι που δεν ανήκουν στις λεγόμενες ευπαθείς ομάδες και δεν έχουν χρόνια προβλήματα υγείας, δεν διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο».

ΣΑΝ ΠΟΛΥ ΜΕΓΑΛΑ ΔΕΝ ΦΑΙΝΟΝΤΑΙ
ΤΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΣΤΟΝ ΑΕΡΑ ΣΗΜΕΡΑ ;

Σε αυτό το πλαίσιο, αξίζει τον κόπο να δούμε ορισμένα πραγματικά στοιχεία και τεκμήρια, πριν καταλήξουμε σε συμπεράσματα… 

1. Το Τμήμα Ποιότητας Ατμόσφαιρας του Υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας (http://www.ypeka.gr/Default.aspx?tabid=492&language=el-GR) έχει εγκαταστήσει από το 2001 το Εθνικό Δίκτυο Παρακολούθησης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης [ΕΔΠΑΡ] και λειτουργεί δίκτυο σταθμών στην περιοχή Αττικής, μεταξύ των οποίων και στον Πειραιά. Η μέτρηση των ρύπων γίνεται σε συνεχή βάση καθ’ όλη τη διάρκεια του 24ώρου, ενώ ο χρόνος απόκρισης των αυτομάτων αναλυτών είναι της τάξης του ενός λεπτού. Με ένα μικροεπεξεργαστή, που βρίσκεται σε κάθε αυτόματο σταθμό και που είναι συνδεδεμένος με τους αυτόματους αναλυτές, υπολογίζονται κάθε ώρα οι μέσες ωριαίες τιμές ρύπανσης. Οι τιμές αυτές μεταβιβάζονται στον κεντρικό υπολογιστή της Υπηρεσίας, και με αυτό τον τρόπο είναι δυνατή η συνεχής παρακολούθηση των επιπέδων της  ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε κάθε περιοχή. Οι μετρούμενοι ρύποι είναι : Μονοξείδιο του Άνθρακα (CO), Οξείδια του Αζώτου (ΝΟ,NO₂), Όζον (O₃), Διοξείδιο του Θείου (SO₂), Βενζόλιο (C₆H₆) και Αιωρούμενα Σωματίδια (ΑΣ₁₀–ΑΣ_2,5) με διάμετρο από 2,5 έως και 10μm, δηλαδή από 2½ μέχρι 10 εκατομμυριοστά του μέτρου.

     Στο ημερήσιο δελτίο τιμών ατμοσφαιρικής ρύπανσης που εκδόθηκε για περιοχές της Αττικής σήμερα Δευτέρα 26 Μαρτίου 2018, επισημαίνεται ότι «σύμφωνα με τις πρωινές μετρήσεις η ατμοσφαιρική ρύπανση κυμάνθηκε σε χαμηλά επίπεδα για τους αέριους ρύπους, ενώ τα αιωρούμενα σωματίδια κυμάνθηκαν σε πολύ υψηλά επίπεδα λόγω πολύ έντονης μεταφοράς σκόνης από τη Σαχάρα. Την Παρασκευή 23 Μαρτίου 2018 για τα αιωρούμενα σωματίδια PM₁₀ (με διάμετρο έως 10μm), η μέση 24ωρη τιμή κυμάνθηκε από 25 μg/m³ στο σταθμό Ν. Σμύρνης μέχρι 36 μg/m³ στο σταθμό Πειραιά». Για τη μέτρηση των σωματιδίων ΡΜ₁₀ δεν έχει θεσπισθεί όριο συναγερμού, αλλά η τιμή των 50 μg/m³ θεωρείται οριακή και θα πρέπει να μην υπερβαίνεται περισσότερες από 35 φορές το χρόνο (http://env.ypeka.gr/deltia/). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι αντίστοιχες τιμές για τα σωματίδια PM₁₀ στον Πειραιά προχθές ήταν 153 μg/m³ και στο Κορωπί σήμερα έφθασαν τα 57 μg/m³ , δηλαδή συναγωνίζονται επαξίως (αν δεν υπερβαίνουν) τις εξαιρετικά υψηλές τιμές που καταγράφηκαν στην Κρήτη…

Μάταλα Κρήτης, 23 Μαρτίου 2018

2.    Τα αιωρούμενα σωματίδια που ταξιδεύουν με την Αφρικανική Σκόνη μέχρι τα μέρη μας είναι τελικά τα μικρότερα και ελαφρύτερα, και δεν περιορίζονται στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, όπως δείχνουν οι μετρήσεις στους σταθμούς εδάφους. 

Αντίθετα, «εμπλουτίζονται» σε τοξικές ουσίες και επικίνδυνα βαρέα μέταλλα τόσο στις χώρες που διέρχονται κατά τη μεταφορά τους, όσο και στις περιοχές με σημαντική ρύπανση από μέσα μεταφοράς, βιομηχανικά απόβλητα, χώρους διαχείρισης απορριμμάτων κ.ο.κ. 

     Με τον τρόπο αυτό, στο διάστημα της «επιδρομής» της αφρικανικής σκόνης προκύπτει σημαντικός κίνδυνος για την υγεία του πληθυσμού – πρωτίστως για τους χρονίως πάσχοντες από αναπνευστικά και καρδιολογικά νοσήματα. Η αυξημένη επισκεψιμότητα στα ιατρεία μας τις τελευταίες 2-3 εβδομάδες επιβεβαιώνει την παρατήρηση αυτή για τις συνέπειες της σκόνης στην ατμόσφαιρα σε συνδυασμό με τις ευμετάβλητες καιρικές συνθήκες.

3.    Τα σωματίδια της αφρικανικής σκόνης που μεταφέρουν επιβλαβείς ή και τοξικές ουσίες, εισέρχονται στο αναπνευστικό σύστημα και μπορούν να προκαλέσουν διάφορες διαταραχές, με την προϋπόθεση ότι η διάμετρός τους είναι μικρότερη από 10μm, ώστε να διέλθουν από τους στενούς κεντρικούς και περιφερικούς αεραγωγούς και να επιδράσουν στους πνεύμονες.  Επιπρόσθετα, διάμετρος της τάξης αυτής διευκολύνει την διείσδυση δυνητικά τοξικών μετάλλων, που ούτως ή άλλως αφθονούν στην ατμόσφαιρα των μεγάλων πόλεων.

     Η επιβάρυνση του αναπνευστικού αφορά πρωτίστως στους πάσχοντες από χρόνιες πνευμονοπάθειες, όπως είναι το Άσθμα και η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). Πρόκειται για ένα ποσοστό περίπου 15-20% του συνολικού πληθυσμού των ενηλίκων στη χώρα μας, οι οποίοι μάλιστα συχνά πάσχουν και από άλλες παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος, σακχαρώδη διαβήτη, υπέρταση κ.ά., με αποτέλεσμα να διατρέχουν ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο.

Αυξημένη θεωρείται και η ευαισθησία που έχουν στα αιωρούμενα σωματίδια της σκόνης οι ηλικιωμένοι και τα μικρά παιδιά, καθώς επίσης και όλοι όσοι διαβιούν σε κακές συνθήκες ή έχουν χαμηλό κοινωνικο – οικονομικό επίπεδο με περιορισμένη πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Το ίδιο ισχύει και για τους εργαζόμενους σε επιβαρυμένο με σκόνες, καπνούς, τοξικές ουσίες κλπ. και εν γένει ανθυγιεινό περιβάλλον εργασίας.

     Αντίθετα, για τους υγιείς, μη καπνιστές φαίνεται ότι το πρόβλημα της αφρικανικής σκόνης είναι μάλλον αμελητέο και δεν ξεπερνά το πλαίσιο αυτού που ονομάστηκε «οπτικό φαινόμενο».

4.    Η εισπνοή των σωματιδίων της Αφρικανικής Σκόνης, ιδιαίτερα από βαρείς καπνιστές και άτομα με χρόνιες πνευμονοπάθειες, μπορεί να προκαλέσει επιδείνωση του Άσθματος και της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας. Πρόκειται για την πιο συχνή εικόνα ασθενών που βλέπουμε στα πνευμονολογικά ιατρεία το τελευταίο διάστημα.

Η επιδείνωση αυτή αναφέρεται και ως Παρόξυνση του Άσθματος ή της ΧΑΠ και εκδηλώνεται με σημαντική δύσπνοια που μπορεί να μεταβάλλεται στη διάρκεια της ημέρας, έντονο βήχα με απόχρεμψη κιτρινωπών ή σκουρόχρωμων πτυέλων, αίσθημα σύσφιξης («πλάκωμα» ή «βάρος» στο στήθος) και κυρίως με περιορισμό της καθημερινής δραστηριότητας και δυσκολία στην εκτέλεση των τυπικών εργασιών ή στην αυτοεξυπηρέτησή τους. Σημειωτέον ότι διανύουμε την άνοιξη, εποχή έξαρσης του Άσθματος ανεξάρτητα από την επιβάρυνση που προκαλεί η Αφρικανική Σκόνη.

5.    Στους χρονίως πάσχοντες και τις ευπαθείς ομάδες των ηλικιωμένων και των παιδιών, όπως και στους καπνιστές και τους εργαζόμενους σε δυσμενείς συνθήκες εργασίας, η εισπνοή των σωματιδίων της Αφρικανικής Σκόνης μπορεί να οδηγήσει στο λεγόμενο εισπνευστικό τραύμα. Πρόκειται για μια παθολογική κατάσταση που στη συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών παρουσιάζεται με τις συνηθισμένες εκδηλώσεις γριππώδους ή ιογενούς συνδρομής, δηλαδή με αδιαθεσία, κακουχία, ενδεχομένως βήχα που επιμένει και δεκατική πυρετική κίνηση. Τα συμπτώματα αυτά κατά κανόνα αυτοπεριορίζονται και υποχωρούν σε διάστημα λίγων ημερών, χωρίς να επιβαρύνουν ιδιαίτερα τον πάσχοντα.

     Σε άλλες περιπτώσεις, μπορεί να προκληθεί μια κατάσταση γνωστή ως Πυρετός από Εισπνοή που αποτελεί ένα μη αλλεργικό, μη λοιμώδες γριπποειδές σύνδρομο, το οποίο εκδηλώνεται όταν τα εισπνεόμενα σωματίδια σκόνης περιλαμβάνουν μέταλλα όπως ο υδράργυρος,  οργανικές τοξικές ουσίες αγροτικής ή βιολογικής προέλευσης με μικροοργανισμούς ή καπνούς από καύση πολυμερών και πλαστικών. Ενδέχεται των συμπτωμάτων να προηγείται ένα διάστημα 4-8 ωρών με ερεθισμό των ματιών ή των αεραγωγών, ενώ τα συμπτώματα αφορούν σε πυρετό, βήχα, ρίγος, πονοκέφαλο, μυαλγίες και ναυτία, σπανιότερα με δύσπνοια.

    Σε πολύ μικρό ποσοστό ασθενών που εκτίθενται σε σωματίδια σκόνης με μεγάλες συγκεντρώσεις τοξικών ουσιών και βαρέων μετάλλων, ιδίως όταν σε αυτά περιέχονται αμμωνία, χλωρίνη, φορμαλδεΰδη και οξείδια του θείου που εισδύουν βαθειά στους αεραγωγούς, μπορεί να προκληθεί οξύ εισπνευστικό τραύμα ή ακόμα και οξεία χημική πνευμονία. Πρόκειται για σοβαρότερες καταστάσεις που επιπλέκονται με δομικές αλλαγές του αναπνευστικού συστήματος και προκαλούν αναδιαμόρφωση των αεραγωγών και του πνευμονικού παρεγχύματος. Η κλινική εικόνα είναι βαρύτερη και μπορούν να οδηγήσουν σε εμφάνιση και εγκατάσταση Βρογχικού Άσθματος σε άτομα χωρίς προηγούμενο ιστορικό αποφρακτικής πνευμονοπάθειας.

6.    Η συχνότερη κουβέντα που ακούγεται αυτές τις ημέρες στα ιατρεία είναι «τι μπορώ να κάνω για να αντιμετωπίσω τον κίνδυνο για την υγεία μου από την αφρικανική σκόνη;». Σε γενικές γραμμές, η κλινική εικόνα είναι ήπια, ακόμη και όταν αυξάνονται κατά πολύ οι συγκεντρώσεις των σωματιδίων της σκόνης και η περιεκτικότητά τους σε επιβλαβείς ουσίες. Θα χρειαστούν απλά υποστηρικτικά μέτρα και στην πλειοψηφία των περιπτώσεων οι ενοχλήσεις θα υποχωρήσουν σε σύντομο διάστημα. Οι πάσχοντες από Άσθμα και ΧΑΠ θα πρέπει να καθοδηγηθούν από τον Πνευμονολόγο τους στην ορθή χρήση της αγωγής συντήρησης και ενδεχόμενα να αυξήσουν την ανακουφιστική τους αγωγή εάν κριθεί σκόπιμο.

Για το σύνολο του πληθυσμού, συνιστάται να περιορισθεί η έκθεση στην Αφρικανική Σκόνη : παραμονή στο σπίτι (εάν δεν υπάρχει σημαντικός λόγος για να βγουν έξω), σε καλά αεριζόμενους και κλιματιζόμενους χώρους. Τα σωστά συντηρημένα κλιματιστικά και οι ιονιστές ατμόσφαιρας – είτε ως αυτόνομες συσκευές, είτε ως ενσωματωμένες σε αφυγραντήρες, μπορούν να βοηθήσουν.  

Οι ευπαθείς ομάδες των παιδιών, των ηλικιωμένων και των επαγγελματικά εκτεθειμένων θα ήταν καλό να αποφύγουν να κυκλοφορούν έξω από το σπίτι όταν η σκόνη είναι έντονη (και ιδιαίτερα σε περιοχές με αυξημένη κυκλοφορία), να χρησιμοποιούν μάσκα ή μαντίλι για να αποφεύγουν την εισπνοή επιβλαβών ουσιών και να αναπνέουν από τη μύτη και όχι από το στόμα, προκειμένου να παγιδεύουν στις ρινικές κοιλότητες μεγαλύτερο ποσοστό σωματιδίων σκόνης. Είναι σημαντικό, επίσης, να γίνεται τακτική λήψη της ενδεδειγμένης φαρμακευτικής αγωγής σύμφωνα με τις οδηγίες των θεραπόντων ιατρών, να αποφεύγεται η καταπόνηση και να λαμβάνονται τα κατάλληλα υγιεινο-διατητικά μέτρα για την ενίσχυση της άμυνας του οργανισμού. Τέλος, έχει ιδιαίτερη αξία να υπενθυμίζεται η καθοριστική σημασία που έχει η διακοπή του καπνίσματος για όλο ανεξαιρέτως τον πληθυσμό.

7.    Οι ασθενείς με χρόνιες πνευμονοπάθειες (Άσθμα, Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια) και με συστηματικές παθήσεις που προσβάλλουν και το Αναπνευστικό Σύστημα (Σαρκοείδωση, Ρευματοειδής Αρθρίτιδα, Πνευμονική Υπέρταση, Καρδιαγγειακές Παθήσεις κ.ά.) θα πρέπει να παραμένουν στο σπίτι, ιδιαίτερα τις ημέρες που οι μετεωρολογικές συνθήκες ευνοούν τη μεταφορά και συσσώρευση Αφρικανικής Σκόνης. Είναι χρήσιμο για τα άτομα αυτά να αποφεύγουν τη σωματική εργασία, την καταπόνηση και τη φυσική άσκηση, επειδή διευκολύνουν την εισπνοή μεγαλύτερων ποσοτήτων επιβλαβών σωματιδίων. Σε συνεννόηση με τον Πνευμονολόγο, οι χρόνιοι πνευμονοπαθείς πρέπει να ακολουθούν συστηματικά και  πλήρως τη φαρμακευτική αγωγή τους και να λαμβάνουν τα προληπτικά και θεραπευτικά μέτρα που τους έχουν υποδειχθεί. Σε περίπτωση που εμφανισθούν συμπτώματα όπως δύσπνοια, βήχας, «βάρος» ή πόνος στο στήθος, συριγμός κ.ά., οι ασθενείς αυτοί οφείλουν να  ενημερώνουν αμέσως τον Πνευμονολόγο τους και να χρησιμοποιούν τις ανακουφιστικές θεραπείες που τους έχουν υποδειχθεί._

Ένα 12-χρονο ΠΑΙΔΙ με ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ

ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ να ΦΡΟΝΤΙΖΕΙΣ ΕΝΑ 12-χρονο ΠΑΙΔΙ με ΣΟΒΑΡΟ ΑΣΘΜΑ ?

(Αναδημοσίευση από Asthma UK :
https://www.asthma.org.uk/advice/child/parent-stories/what-its-like-to-have-a-child-with-severe-asthma/ )

Μπορεί να είναι δύσκολο να πούμε πότε έρχεται η παρόξυνση του Άσθματος. Δεν μπορέσαμε να εντοπίσουμε συγκεκριμένους παράγοντες που προκαλούν την παρόξυνση, οπότε είναι σαν να έρχεται ξαφνικά, απότομα και ολοκληρωτικά. Και φέτος, ο Jack είχε τη χειρότερη παρόξυνση άσθματος από ποτέ.

«Ήταν ένα λαμπρό Κυριακάτικο απόγευμα τον Ιούνιο, όλοι απολάμβαναν τον ήλιο. Ήμουν έξω για περίπου μία ώρα, όταν έλαβα μια κλήση από την μεγαλύτερη αδερφή του Jack, που μου είπε ότι είχε έρθει κάτω, αναζητώντας ένα ασθενοφόρο. Έτρεξα σπίτι και περιμέναμε 45 φρικτά λεπτά για να φτάσει».

«Δεν είχαμε βγει ακόμα έξω στο δρόμο, όταν ο Jack σταμάτησε να αναπνέει και έχασε τις αισθήσεις του. Ήμουν τόσο φοβισμένη, αλλά προσπάθησα να συνέλθω και να μην είμαι η πανικόβλητη μητέρα, ώστε οι νοσηλευτές και οι γιατροί να μπορέσουν να κάνουν τη δουλειά τους. Και όμως, σε ένα σημείο, σαν να μου φάνηκε ότι η καρδιά του Jack σταμάτησε».

«Πήγαμε στο νοσοκομείο όπου το παιδί διασωληνώθηκε –  ένας σωλήνας τοποθετήθηκε στο στόμα του για να ανοίξει τους αεραγωγούς του. Ευτυχώς, ξύπνησε σύντομα μετά τη θεραπεία».

Αργότερα, όταν κουβέντιαζα με φίλους μου, είπαν πράγματα όπως : «Δεν ήξερα ότι θα μπορούσατε να καλέσετε ένα ασθενοφόρο για μια παρόξυνση Άσθματος». Ακόμη και  άνθρωποι που ξέρουν τι έχουμε περάσει μέσα και έξω από τα νοσοκομείο με τον Jack από την ηλικία των 4 ετών (τώρα έφτασε τα 12), εξακολουθούν να πιστεύουν ότι είναι απλά και μόνο «Άσθμα». Γι’ αυτό αποφάσισα να μοιραστώ φωτογραφίες του Jack στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και να δείξω στους ανθρώπους τι πραγματικά είναι το Άσθμα.

Κοινοποιώντας ένα περιστατικό Σοβαρού Άσθματος

Έχω φωτογραφίες του Jack όταν βρισκόταν στο νοσοκομείο τα τελευταία χρόνια, επειδή είναι δύσκολο να θυμηθεί τι γίνεται κάθε φορά και θέλει να ξέρει τι σημαίνει μια παρόξυνση Άσθματος. Αρχικά μοιράστηκα με μια τοπική ομάδα γονέων τις εικόνες του με μια μάσκα νεφελοποιητή στο πρόσωπό του και τα σωληνάκια που παίρνει οξυγόνο, για να τους ευαισθητοποιήσω για το Άσθμα. Αλλά η απόκρισή τους ξεπέρασε αυτό που περίμενα. Η ιστορία μας παρουσιάστηκε τόσο στις τοπικές εφημερίδες, όσο και σε τηλεοπτικό σταθμό, οπότε ήμασταν πια στις ειδήσεις. Χαίρομαι γιατί όσο περισσότερη ευαισθητοποίηση υπάρχει σχετικά με το Άσθμα και τον αντίκτυπό του, τόσο το καλύτερο για όλους.

Το Άσθμα του Jack επηρεάζει όλη μας την οικογένεια

Ο Jack έχει Σοβαρό Άσθμα και αυτό είναι σκληρό για μας ως οικογένεια. Υπάρχουν Σαββατοκύριακα που κάνουμε σχέδια για αναψυχή, αλλά ο Jack έχει κρίση Άσθματος και δεν μπορούμε να φύγουμε.

Είναι πιο δύσκολα για τον Ben, τον μικρό μου γιο που είναι 9 χρονών. Απλά βλέπει τον Jack ως τον μεγαλύτερο αδερφό του και πρέπει συχνά να του υπενθυμίζω να μην κάθεται στο κεφάλι ή στο στήθος του Jack όταν παίζουν μαζί. Μερικές φορές, ο μικρός γίνεται δύστροπος και ρωτάει «μα γιατί ο Jack πρέπει να είναι τόσο άρρωστος;»  Τότε βλέπω τον Jack να  απολογείται, λες και φταίει για ό,τι του συμβαίνει!

Ο μεγαλύτερος από τους γιούς μου, ο Abigail, είναι 14 ετών και καταλαβαίνει περισσότερα. Αλλά τα παιδιά μου έχουν κατά κάποιον τρόπο προστατευτεί από τα πάντα, και νομίζω πως τούτη η πρόσφατη βαρειά κρίση Άσθματος τα έκανε να συνειδητοποιήσουν ότι είναι η νόσος είναι τελικά κάτι περισσότερο από την αιτία που ο Jack έχει μια μικρή μπλε αντλία για τη θεραπεία του.

Πάντως, προσπαθούμε να μην αφήνουμε το Άσθμα να ελέγξει τη ζωή μας. Πρόσφατα έκλεισα διακοπές στην Ισπανία, καθώς δεν έχουμε πάει στο εξωτερικό για διακοπές ως οικογένεια στο παρελθόν και ελπίζω ότι τώρα ο Jack θα έχει κάποια διαφορετική φαρμακευτική αγωγή που θα του εξασφαλίζει αρκετούς καλούς μήνες χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα.

Ο Jack είναι τόσο καλό παιδί – ποτέ δεν παραπονιέται, ούτε γκρινιάζει. Μετά την πρόσφατη παρόξυνση του Άσθματος, μου είπε: «Λυπάμαι πολύ που δεν ήμουν καλά, μαμά, και έπρεπε να χάσετε τη δουλειά σας». Αλλά δεν έχει τίποτα για να ζητήσει συγνώμη, γιατί τελικά η φροντίδα του είναι πιο σημαντική από οτιδήποτε άλλο.

Νιώθοντας λιγότερο μόνος/μόνη

Το να είσαι γονιός παιδιού με Άσθμα μπορεί να σε κάνει να αισθάνεσαι άσχημα πολλές φορές, κι άλλοτε να νοιώθεις και λίγο μοναξιά. Αλλά γι’ αυτό είμαι τόσο χαρούμενη που μοιράστηκα τη δική μου ιστορία για τον Jack – ξέρω ότι έχει κάνει άλλους ανθρώπους να αισθάνονται λιγότερο μόνοι.

Μία μητέρα μου έστειλε μηνύματα στο facebook ενώ βρισκόταν στο νοσοκομείο με τον γιο της, ηλικίας 3 ετών. Της έδωσα συμβουλές : να κρατήσει την ψυχραιμία της, να παραμείνει ήρεμη και να κάνει ερωτήσεις για οτιδήποτε την απασχολεί. Απάντησε λέγοντας πόσο καλό ήταν να ξέρει ότι δεν ήταν μόνη της και ρώτησε πως μπορούμε να διατηρήσουμε επαφή οι  δυο μας. Έτσι, ακόμη και αν η κοινοποίηση της ιστορίας μας με τον Jack δεν μπορέσει να  βοηθήσει κανέναν άλλο, τουλάχιστον χαίρομαι που έκανε έστω και ένα άτομο να αισθανθεί ότι το Άσθμα του παιδιού του μπορεί να αντιμετωπιστεί.

Προσωπικά, βρήκα υποστήριξη από τον ιστότοπο του Asthma UK και την αντίστοιχη σελίδα στο facebook – ήταν πραγματικά ένα άνετο προστατευτικό κέλυφος. Είναι κάποιοι που μπορώ να βασιστώ και ξέρουν τι αντιμετωπίζουμε, αλλά τώρα πια ξέρω ότι υπάρχουν και άλλοι γονείς εκεί έξω με παρόμοιες καταστάσεις.

_________________________________________________________________________

 

“It can be hard to tell when asthma attack is coming on. We’ve not been able to identify specific triggers, so it’s like suddenly, the asthma totally takes over. And this year, Jack had his worst asthma attack yet.

“It was a glorious Sunday afternoon in June, everyone was enjoying the sun. I’d been out for an hour or so when I got a call from Jack’s older sister, who told me he’d come downstairs asking for an ambulance. I rushed home, and we waited 45 frantic minutes for it to arrive.

“We hadn’t even pulled out of my street when Jack stopped breathing and lost consciousness. I was so scared but I tried to keep it together and not be the crazy emotional mum so that the paramedics and doctors could work their magic. And yet, at one point, it looked like Jack’s heart stopped.

“We got to the hospital where a Jack was intubated – a tube was put into his mouth to open up his airways. Fortunately, he woke up soon after being treated.

“Later when I told friends about it, they said things like: ‘I didn’t know you could call an ambulance for an asthma attack.’ Even people who know what we’ve been in-and-out of hospital since Jack was four (he’s 12 now) still think it’s ‘just asthma’.

“That’s why I decided to share pictures of Jack on social media and show people what asthma is really like”

Sharing our severe asthma story

I’ve been taking pictures when he’s been in hospital over the last few years because it’s hard for him to remember what happens and he wants to know what he’s like when he has an asthma attack.

“Initially I shared the pictures of him with a nebuliser mask on his face and cannula drips in a local group of parents to raise awareness about asthma. But the response went way beyond what I anticipated. Our story was picked up both by our local paper and TV station, so we were on the news. I’m glad because the more awareness there is about asthma, and the impact it has, the better.

Jack’s asthma affects all our family

“Jack having severe asthma is hard for us as a family. Because there are weekends when we have plans, Jack has an asthma flare-up, and we just can’t go.

“It’s the hardest on Ben, my youngest who’s nine. He just sees Jack as his older brother –  I often need to remind him not to sit on Jack’s head or chest when they play fight, and sometimes he gets stroppy and says, ‘Oh Jack, why do you have to be so ill?’. Then Jack always apologises!

“My oldest, Abigail, is 14 and understands more. But they’ve both been shielded from everything a little bit, and I think this most recent asthma attack made them realise it’s more than the reason Jack has a little blue pump.

“But, we try to not let asthma control our lives, so I’ve just recently booked a holiday to Spain. We’ve not been abroad on holiday as a family before and I’m hoping that now Jack has some different medication we’ll have quite a few good months.

“Jack is such a good child – he never complains or moans. After his most recent asthma attack he said to me, ‘I’m really sorry I got poorly mummy and you had to miss work.’ But he has nothing to apologise for, because ultimately his care is more important than anything.

Feeling less alone

“Being a parent of a child with asthma can feel overwhelming times, and even a bit lonely. But that’s why I’m so glad I shared mine and Jack’s story – I know it’s made other people feel less alone. One mum private messaged me on Facebook while she was sat in hospital with her three-year-old son. 

“I gave her some advice – keep calm and ask questions– and she came back saying how good it was to know that she wasn’t alone, and asking whether the two of us could keep in touch.

“So even if my sharing Jack’s story helps no one else, I’m glad it made at least one person feel like their child’s asthma is more manageable.

“For me, I’ve found support on Asthma UK’s website and Facebook page – they’ve been a real comfort blanket for me. They’re somewhere I can go to where people know what we’re dealing with, and I can be reminded that there are other parents out there in similar situations.”

Στα παιδιά με Άσθμα συνταγογραφούνται περισσότερα αντιβιοτικά που δεν χρειάζονται (ERS 2017)

Children with asthma are being prescribed unnecessary antibiotics

11 September, 2017

Milan, Italy:

Children with asthma are more likely to be prescribed antibiotics even though there is no evidence that they need them any more than children without asthma, according to research to be presented at the European Respiratory Society International Congress.

Overuse of antibiotics is leading to a rise in drug-resistant infections and unnecessary use in children could leave them more at risk of a future infection that is difficult to treat.

The researchers say their results may indicate that asthma symptoms are being mistaken for a respiratory tract infection, or that the antibiotics are being given as a preventative measure, even though guidelines do not support this.

The study will be presented by Dr Esmé Baan from the department of medical informatics, Erasmus University, Rotterdam, The Netherlands. She explains: “Asthma is a common and ongoing condition, and it has symptoms that could be mistaken for a respiratory tract infection. However, international and national guidelines clearly state that antibiotics should not be given for a deterioration in asthma symptoms, because this is rarely associated with a bacterial infection.

“Inappropriate use of antibiotics can be bad for individual patients and the entire population, and makes it harder to control the spread of untreatable infections.”

The study included 1.5 million children from the UK, including around 150,000 with asthma, and a further 375,000 from The Netherlands, including around 30,000 with asthma. The researchers compared antibiotic prescription data for children with and without asthma and compared the situation in The Netherlands with that in the UK.

Both The Netherlands and the UK follow the same international guidelines on asthma treatment [1], which state that antibiotic use for asthma exacerbations is generally not indicated.

The researchers found that children with asthma were approximately 1.6 times more likely to be prescribed antibiotics, compared to children who do not have asthma. They also found that antibiotic prescription rates were almost two-fold higher in the UK overall. In both countries, amoxicillin was the most commonly used antibiotic.

In The Netherlands, there were 197 antibiotic prescriptions per 1,000 children with asthma per year, compared to 126 prescriptions per 1,000 children without asthma. In the UK there were 374 prescriptions per 1,000 children with asthma per year, compared to 250 per 1,000 children without asthma.

The researchers say that since the pattern of overprescribing antibiotics to children with asthma was the same in both countries, the situation is likely to be the same elsewhere. The Netherlands has some of the lowest antibiotic use in the world, so the situation in other countries where antibiotic use is much higher, such as in Italy, Spain, Portugal and Greece, could potentially be far worse.

Dr Baan will tell the Congress: “Antibiotics should only be given when there is clear evidence of a bacterial infection such as for pneumonia. However, we saw that, in children with asthma, most of the antibiotic prescriptions in children were intended for asthma exacerbations or bronchitis, which are often caused by a virus rather than bacteria.

“It can be difficult for a GP to differentiate between a deterioration in asthma symptoms and a bacterial respiratory infection. We think this might be leading to more antibiotic prescriptions in children with asthma.

“Children with uncontrolled asthma can face difficulties over several years, for example it can affect their ability to play and take part in sport, they may have more days off school, or experience disturbed sleep. We don’t want to compound this with prescribing drugs that won’t help and may be harmful.

“Of course, sometimes antibiotics are needed, but we should be careful and only prescribe them when they are really required. In general, we should discourage GPs from prescribing unnecessary antibiotics or run the risk of more drug-resistant infections in the future.”

Πρόσεξε τα πνευμόνια σου σαν τα μάτια σου! ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

Στις 11 Ιουλίου 2016, αναρτήθηκε το νέο ενημερωτικό βίντεο 

της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας για την πρόληψη
και την αντιμετώπιση του Άσθματος
και της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας :

"Λαχανιάζετε εύκολα στη σκάλα; Στην ανηφόρα ή σε άλλες δραστηριότητες;
Μην κλείνετε τα μάτια στις αιτίες που προξενούν το βήχα, τη δύσπνοια, τα φλέματα".

http://www.hts.org.gr/ 

Βιολογικοί Δείκτες στο Βρογχικό Άσθμα

Άρθρο ανασκόπησης από την ομάδα του Αναπλ. Καθηγητή Στέλιου Λουκίδη στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού ΠΝΕΥΜΩΝ [28 (3): 2015]

ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος Σεπτεμβρίου 2015